САНОАТИ ХӮРОКВОРӢ

Маълумоти таҳлилӣ оид ба ҷамъбасти натиҷаҳои нишондиҳандаҳои фаъолияти корхонаҳои саноати хӯрокворӣ дар 9 моҳи соли 

пищ пром

Саноати хӯрокворӣ яке аз соҳаҳои афзалиятнок ва ояндадори иқтисодиёти ҷумҳурӣ ба ҳисоб рафта, дар таъмини амнияти озуқавории кишвар мавқеи афзалиятнокро ишғол менамояд.

Корхонаҳои саноати хӯрокворӣ дар  9 моҳи соли 2019  ҷиҳати иҷрои дастуру супоришҳои  Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба таъмини бозори истеъмолии кишвар ва тақвияти содироти маҳсулоти соҳа корҳои муайянеро ба анҷом расонид.

Дар 9 моҳи соли 2019 тибқи маълумотҳои оморӣ ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноати хӯрокворӣ 3 миллиарду 853,6 миллион  сомониро ташкил дод, ки нисбати ҳамин давраи соли гузашта 14,6% ва ё 491,4 миллион сомонӣ зиёд мебошад.

Ҳиссаи саноати хӯрокворӣ дар маҷмӯъи маҳсулоти саноатӣ (18919170,9 ҳазор сомонӣ) 20,4%-ро ташкил дода, ба 36,9%-и  маҳсулоти саноати коркарди (10454,4 млн сомонӣ) ҷумҳурӣ баробар мебошад.

Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ хӯрокворӣ асосан аз ҳисоби зиёдшавии ҳаҷми истеҳсоли нӯшокиҳои ғайриспиртӣ -129,6%, маҳсулоти қаннодӣ -130,0%, истеҳсоли гӯшт -115,1%, маҳсулоти ширӣ -102,1%, спирти этилӣ -125,9%, оби маъданӣ -110,7%, орд -102,1%, нон ва маҳсулоти нонӣ – 103,4 тонна, хӯроки паранда -7,9 баробар, коркарди намаки ошӣ -113,0%, маҳсулоти ҳасибӣ -119,6%, равғани растанӣ -125,8%, консерваҳои меваю сабзавот -112,3%, меваи хушк -116,2% ва яхмос – 132,7 ба вуҷуд омадааст.

Дар доираи чорабиниҳо оид ба тақвияти истеҳсолоти  маҳсулоти ивази воридот ва ба содирот нигаронидашуда дар давраи ҳисоботӣ бо ҷалби сармояи ватанию хориҷӣ 45 корхона ва коргоҳи истеҳсоли маҳсулоти ғизоии саноатӣ бо таъсиси 433 ҷойҳои нави корӣ сохта ба истифода дода шуд.

Азимтарини онҳо  корхонаҳои   истеҳсоли равғани растании ҶДММ “Корхонаи истеҳсолии “Ганҷ”-и ноҳияи Қӯшониён бо иқтидори коркарди 40 ҳазор тонна, истеҳсоли нӯшокиҳои спиртию ғайриспиртӣ ҶДММ “Авесто Гурӯҳ”-и шаҳри Душанбе бо иқтидори 23,4 миллион литр ва коргоҳи истеҳсоли равғани растанӣ дар заминаи ҶДММ «25-солагии Истиқлолият»-и Спитамен бо иқтидори коркарди 14,0 ҳазор тонна зироатҳои равғанидиҳанда ба ҳисоб тафта, бо ташрифи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ, Пешвои Миллат, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтанд.

Бояд қайд кард, ки ба соҳи саноати хӯрокворӣ дар ин давра барои   воридоти таҷҳизоти технологӣ, васеъгардонии фондҳои истеҳсолӣ ва бунёди корхонаҳои  нав зиёда аз 101,0 млн сомонӣ маблағҳои дохилии корхонаҳо ва сармоягузорони хориҷӣ  равона гардидааст, ки ин ба зиёдшавии ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноати хӯрокворӣ мусоидат намуд.

Дар ин давра бо назардошти бақияи соли гузашта (143,4 млн сомонӣ) ва талаботи бозор фурӯши маҳсулоти саноати хӯрокворӣ маблағи                        3 миллиарду 787,5 миллион сомонӣ ва ё 98,3%-и маҷмуъи маҳсулоти саноати хӯроквориро ташкил дода,  бақияи маҳсулот дар анбори корхонаҳои соҳа  ба ҳолати 01.09.2019   маблағи 204,0 млн сомониро ташкил медиҳад.

Бақияи маҳсулот Асосан аз ҳисоби орди гандумӣ 115,4 млн сомонӣ, нӯшокиҳои беспирт – 15,9 млн сомонӣ, нӯшокиҳои спиртӣ – 16,7 млн сомонӣ, консерваи меваю сабзавот 6,4 млн сомонӣ    ташкил медиҳад.

Бо зиёд гардидани ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти ғизоии саноатӣ дар баробари таъмини бозори истеъмолии кишвар содироти он мунтазам афзоиш ёфта, дар давраи ҳисоботӣ маблағи   75,2 млн сомонӣ (7,8 млн доллари ИМА) маҳсулоти гуногуни ғизоии саноатӣ ба хориҷи кишвар содирот карда шудааст.

Аз ҷумла, хушкмева –  8396,3 тонна,  орди гандуми – 2248,5 тонна, намак -1251,0 тонна, боқимондаи маҳсулоти коркарди ғалла – 900 тонна, маҳсулоти қаннодӣ – 389,0 тонна, маҳсулоти ҳасибӣ -215,6 тонна, консерваи меваю сабзавот – 159,7 тонна, обҳои нӯшокӣ – 3578,3 тонна, спирти этилӣ 1,3 тонна, сигарет ва папирос 100,0 тонна ба хориҷи кишвар содирот карда шудаст.

Бо мақсади тақвият бахшидан ба истеҳсол ва содироти маҳсулоти ватанӣ, раванди бунёди корхонаҳои саноатӣ дар саноати хӯрокворӣ бо истифода аз хатҳои технологии муосир бо маром идома дошта,  азимтарини онҳо ки дар солҳои 2019   сохта ба истифода дода мешаванд,   ин корхонаи коркарди шири ҶДММ “Истеҳсоли маҳсулоти ширии “Ватан”-и шаҳри Душанбе бо иқтидори коркарди 30 тонна маҳсулоти ширӣ дар шабонарӯз, ҶДММ “Авицена”-и шаҳри Ҳисор бо иқтидори 30 тонна маҳсулоти ширӣ дар як шабонарӯз  ва ҶДММ “Тилло Жело”-и шаҳри Ваҳдат бо иқтидори 2 тонна желатин дар як шабонарӯз мебошанд.

Раванди саноатикунонӣ дар соҳаи саноати хӯрокворӣ дар семоҳаи 2019

48764036061_ae19e17650_z

Саноати  хӯрокворӣ яке аз соҳаҳои афзалиятнок ва ояндадори иқтисодиёти ҷумҳурӣ ба ҳисоб рафта, дар таъмини амнияти озуқаворӣ ва табдил додани раванди идомадоштаи иқтисодиёт ба кишвари саноатӣ-аграрӣ, ки дар Стратегияи рушди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030 пешбинӣ гардидааст, мавқеи афзалиятнокро ишғол менамояд.

Аз ин рӯ фаъолияти  Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон  дар саноати хӯрокворӣ  ба таъминоти устувор ва кафолатноки аҳолии мамлакат бо маҳсулоти ғизоии бехатару дорои сифати баланд, зиёд намудани ҳиссаи маҳсулоти соҳа дар маҷмӯи маҳсулоти саноатӣ тавассути татбиқи технологияҳои инноватсионӣ дар истеҳсолот    равона гардидааст.

Бо татбиқи амалии чорабиниҳои мазкур солҳои охир бозори дохилӣ бо маҳсулоти  гӯштию ширӣ, консерваи меваю сабзавот, орд, макарон, нон ва маҳсулоти нонӣ, намаки ошию техникӣ, нӯшокиҳои  спиртию  ғайриспиртӣ  пурра таъмин гардида, як қисми маҳсулоти истеҳсолгардида ба хориҷи кишвар содирот карда мешавад.

Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулот тамоюли болоравӣ дошта, дар моҳҳои январ – феврали  соли 2019 – 709,6 млн. сомониро ташкил дод, ки ин нишондод нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 19,8% ва ё 117,1 млн. сомонӣ зиёд мебошад.

Бо мақсади рушди соҳа ва тақвияти истеҳсоли маҳсулоти ивазкунандаи воридот ва ба содирот нигаронидашуда, раванди бунёди корхонаҳои саноатӣ бо истифода аз дастгоҳу таҷҳизотҳои пешрафта дар саноати хӯрокворӣ идома доранд.

Корхонаҳои азими  ба истифода додашавандаи саноати хӯрокворӣ дар соли 2019:

ҶДММ «Истеҳсоли маҳсулоти ширии «Ватан»-и шаҳри Душанбе бо иқтидори коркарди 9 ҳаз.тн шир, 60 ҷойҳои кории нав ва сармояи  35 млн. сомонӣ

равган

Корхонаи истеҳсолии ҶДММ   “Ганҷ” ноҳияи Қушониён бо иқтидори истеҳсоли 12 ҳаз.тн равғани растанӣ, 40 ҷойҳои кории нав ва сармо яи 42 млн. сомонӣ

равган 2

ҶДММ “Авицена”-и ш. Ҳисор бо иқтидори коркарди 9 ҳаз.тн,  80 ҷойҳои кории нав ва сармояи   10 млн. сомонӣ

шир

ҶДММ “Сиёма”-и ш.Душанбе бо иқтидори истеҳсолии 15 млн. литр оби нӯшокӣ   ва   1190 ҳазор  литр машрубот, 50 ҷойҳои кории нав ва  сармояи   94 млн. сомонӣ

об

 

НАТИҶАИ ФАЪОЛИЯТИ КОРХОНАВУ МУАССИСАҲОИ СОҲАИ САНОАТИ ХӮРОКВОРӢ ДАР СОЛИ 2018

pishevka

      Саноати  хӯрокворӣ ҳамчун соҳаи муҳими саноат дар таъмини амнияти озуқавории кишвар, чун солҳои қаблӣ рушди устувор ва мунтазами худро тавассути татбиқи технологияҳои инноватсионӣ дар истеҳсолот идома дода, ба натиҷаҳои назаррас ноил гардид.

Бо таъсиси корхонаҳои нав, иқтидорҳои истеҳсолӣ рушд ёфта, имконияти таъмини пурраи бозори дохилӣ бо маҳсулоти  гӯштию ширӣ, консерваи меваю сабзавот, орд, макарон, нон ва маҳсулоти нонӣ, намаки ошию техникӣ, нӯшокиҳои  спиртию  ғайриспиртӣ  муҳайё гардида, як қисми маҳсулоти истеҳсолгардида, ба хориҷи кишвар содирот карда мешавад.

Depositphotos_28244415_original

Танҳо дар соли ҷорӣ 15 корхона ва коргоҳи истеҳсоли маҳсулоти ғизоии саноатӣ бо таъсиси 147 ҷойҳои нави корӣ сохта ба истифода дода шуд, ки азимтарини онҳо  коргоҳи нав бо истифода аз хатҳои технологии пешқадами корхонаи ордбарории  “Анҳор”-и шаҳри Бӯстон бо иқтидори 380 тонна галла дар як шабонарӯз  ва  сармояи 8,5 миллион сомонӣ ба ҳисоб рафта, бо ташрифи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ, Пешвои Миллат, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.

Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноати хӯрокворӣ  тамоюли зиёдшавӣ дошта, дар соли ҷорӣ маблағи 4,9 миллиард сомониро ташкил дод, ки нисбати ҳамин давраи соли гузашта 113,9% ва ё 597,5 миллион сомонӣ зиёд мебошад.  Аз ҷумла:

  • Орд 101,8% ё 11943,3 тн зиёд;
  • Консерваи меваю сабзавот 102,4% ё 560,2 ҳ.қш. зиёд;
  • Маҳсулоти ҳасиби 101,5%  ё 70,3 тн зиёд;
  • Намак 156,1% ё  13287,5 тн зиёд;
  • Маҳсулоти  қаннодӣ 120,7% ё 2403,3 тн зиёд;
  • Гӯшт 114,3% 7099,8 тн зиёд;
  • Равғани растанӣ 106,3% ё 954,1 тн зиёд;
  • Шароби ангурӣ 119,8% ё 2168,2 дал зиёд;
  • Нӯшокиҳои беспирт 138,6% ё 3116,8 ҳазор дал зиёд;
  • Панир 114,3% ё 32,0 тн зиёд
  • Биринҷ 130,9% ё 4387,5 тн зиёд;
  • Консерваи гӯшти 3,6 баробар ё 100,7 ҳ.қ.ш. зиёд мебошад.

Ҳиссаи саноати хӯрокворӣ дар маҷмӯи маҳсулоти саноатии ҷумҳурӣ 24,8%-ро ташкил дода, суръати афзоиши аксарияти маҳсулоти соҳа таъмин гардида, аз рӯи гуруҳи молҳои саноатӣ афзоиш нисбати соли 2017 дар сатҳи аз 100,2% то 3,6 маротиба қарор дорад.

Дар ин давра ба ҷумҳурӣ барои коркарди саноатӣ  1018,9 ҳазор тонна гандум ворид карда шуд, ки ин нишондод нисбати соли гузашта  4,4 ҳазор  тонна зиёд буда, ба таъмини бозори дохилӣ бо орди ватанӣ ва истеҳсоли 693,9 ҳазор тонна орди гандумӣ мусоидат намуд.082620_r0_620

Ҳиссаи орди гандумии  ватанӣ дар таъмини бозори истеъмолии кишвар то 92,8 афзун гардида, ба ҷумҳурӣ  воридоти орд 1,4% (768,2 тонна) нисбати соли 2017  коҳиш ёфта, дар соли ҷорӣ ҳиссаи орди воридотӣ ҳамгӣ 7,2%-ро ташкил дод, ки яке аз дастовардҳои соҳа ба ҳисоб меравад.

      Дар соҳаҳои саноати хӯрокворӣ тибқи дастуру супоришҳои Асосогузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар самти таъсиси корхонаҳои коркарди шир, инчунин диверсификатсия ва тақвияти содирот пайваста тадбирҳои зарурӣ андешида шуда истода, дар соли 2018 ба хориҷи кишвар ба маблағи 9,8 миллион доллари ИМА консерваи меваю сабзавот, обҳои ташнашикан, намак, меваи хушк, орди гандумӣ, маҳсулоти қаннодӣ ва ғайра содир гардид.

oilevenoel-abfüllungshutterstock_73413151

То ин давра  дар 65 шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ истеҳсоли маҳсулоти ширӣ аз қабили кефиру ёгуртҳо, истеҳсол ва бандубасти саноатии қурут, панир аз шири чорвои хурд ҷорӣ гардида, раванди бунёди корхона ва коргоҳи шир дар соҳа бомаром идома дошта, азимтарин корхонае, ки соли 2019 сохта ба истифода дода мешавад, корхонаи «Истеҳсоли маҳсулоти ширии «Ватан»-и шаҳри Душанбе бо иқтидори коркарди 30 тонна шир дар як шабонарӯз  бо сармояи 35 млн. сомонӣ мебошад.

9

 

 

15