САНОАТИ АНГИШТ

5a746c804e67f94c449047683416efde

Мувофиқи маълумотҳои оморӣ ба 1 июли соли  2019 истихроҷи ангишт аз ҷониби 10 корхонаи соҳа дар 8  кон ба 715,4  ҳазор тонна ба маблағи 111,1 млн сомонӣ истихроҷ намудаанд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли сипаригардида 111 ҳазор  тонна  ё 118,3 % зиёд  мебошад. Захираи ангишти дар анбори корхонаҳо бо назардошти бақияи соли сипаригардида зиёда аз 350  ҳазор тоннаро ташкил медиҳад.

АНгиииИШТ

Ҳиссаи истихроҷи ангишт дар корхонаҳои бахши давлатӣ дар давраи ҳисоботӣ 63 фоиз ва бахши ғайридавлатӣ 37 фоиз, инчунин бо тарзи кушод 93,5 фоиз ва зеризаминӣ 6,5 фоизро (46703 тонна) ташкил дод. 96,2 фоизи ангишти истихроҷ кардашуда, ба корхонаҳои дар вилояти Суғд ҷойгирбуда, рост меоянд.
Дар назар аст, ки то охири соли равон аз рӯи ҳисобҳои пешакӣ истихроҷи ангишт бо тарзи зеризаминӣ ба 11,6 % ва кушод 88,4 % расонида мешавад.
Дар ин давра фурӯши ангишт бо назардошти бақияи соли сипаригардида 717,4 ҳазор тонна аз ҷумла, ба Маркази барқу гармидиҳӣ-2    59 % аз ҳаҷми умумии фурӯши ангишт, корхонаҳои саноатӣ 34 %, аҳолӣ-        5,5 %, муассисаҳои буҷетӣ – 0,5 % ва содирот 1,0 %-ро ташкил дод.
Таҳлилҳо нишон дод, ки аз ҳисоби зиёд гардидани талаботи МБГ-2 шаҳри Душанбе ба ангишт, харидории он нисбат ба ҳамин давраи соли сипаригардида 133,7 ҳазор тонна зиёд гардидааст. Дар баробари ин, харидории ангишт аз ҷониби аҳолӣ бошад  36,7 % ва содирот 63,5 % коҳиш ёфтааст.
Ҳаҷми содироти ангишт дар давраи ҳисоботӣ  7049 тонна аз ҷумла, ба ҷумҳуриҳои Исломии Покистон -6971 тонна ва Ӯзбекистон – 78 тоннаро ташкил  дод.
Мувофиқи маълумоти фаврӣ ба Маркази барқу гармидиҳии 2  шаҳри Душанбе дар нимсолаи якуми соли равон 424284,5 тонна ангишт кашонида шудааст.

Ангишт2

Мувофиқи маълумоти фаврӣ қарзи ШСХК «Барқи Тоҷик» ба ҳолати 1 июли соли 2019 дар назди КФ “Шахтаи “Фон-Яғноб” 31 млн сомонӣ ва ДИА-и ҶДММ “Комбинати металлургии Тоҷик” 21,3 млн сомониро ташкил медиҳад.
Новобаста аз он, ки маблағи ангишти таҳвилшуда нисбат ба ҳамин давраи соли сипаригардида 44,4 млн сомонӣ зиёд гардида бошад,  вале  қарзи ШСХК “Барқи Тоҷик” – 13,1 млн сомонӣ зиёд ва пардохти маблағ дар навбати худ бошад 12 млн сомонӣ кам шудааст. Зарур аст, ки масъулини ШСХК “Барқи Тоҷик” иҷрои банди 3.9-и нақша чорабиниҳои қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон  аз 29 марти соли 2019,  №117  “Дар бораи сари вақт омода намудани соҳаҳои иқтисодиёт ва иҷтимоиёти ҷумҳурӣ барои фаъолияти мунтазам ва самарабахш дар давраи тирамоҳу зимистони солҳои 2019-2020” пурра таъмин намоянд.
Сари вақт иҷро накардани ШСХК “Барқи Тоҷик”  уҳдадориҳои худро, боиси яке аз сабабҳои иҷро нагардидани корҳои қабаткушоӣ ва зеризаминӣ гардидааст.
Новобаста аз мушкилотҳои молиявӣ ва истеҳсолӣ, корхонаҳои истихроҷкунандаи ангишт бо мақсади роҳандозии иқтидорҳои нави истеҳсолӣ бо тарзи зеризаминии истихроҷи ангишт аз ҷониби КФ “Шахтаи “Фон-Яғноб”, ҶДММ “Дион ангишти Тоҷикистон”, Департаменти истихроҷи ангишти  ҶДММ “Комбинати металлургии Тоҷик”, КФ “Зиддӣ” ва ҶДММ “Қудрат-210” чораҳои дахлдор андешида шуда, дар давраи ҳисоботӣ  ба маблағи 33,2 млн сомонӣ техникаҳои карерӣ ва таҷҳизот барои тарзи зеризаминӣ  харидорӣ намуданд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли сипаригардида 9 млн сомонӣ зиёд мебошад. Воридоти техника ва технология имкон дод, ки шумораи кормандон дар корхонаҳои дар боло зикргардида нисбат ба ҳамин давраи соли сипаригардида 77 нафар зиёд гардидааст.
Корхонаҳои соҳа дар назди худ вазифа гузоштаанд, ки соли равон истихроҷи ангиштро ба 2 млн тонна расонанд, ки ин дар таърихи соҳа нишондоди баландтарин ба ҳисоб меравад.
Ангишт 3
Мавриди зикр аст, ки аз ҷониби  Департаменти истихроҷи ангишти  ҶДММ “Комбинати металлургии Тоҷик” ба маблағи 20,5 млн сомонӣ 5 экскватор, 1 борбардор ва дастгоҳи пармакунӣ ва таҷҳизоти шахтавӣ харидорӣ карда шуд. Ҳамзамон, ба маблағи 4,4 млн сомонӣ қисмҳои эҳтиётӣ барои экскватори калонҳаҷм ЭКГ-5 ва 10 Белаз харидорӣ карда шудааст.
Тавре аз таҳлили фаъолияти истеҳсолии корхонаҳои соҳа бармеояд, мушкилиҳои асоси корхонаҳои соҳа пеш аз ҳама норасогии маблағҳои гардон, сари вақт пардохт нагардидани маблағҳои ангишти таҳвил додашуда аз ҷониби ШСХК “Барқи Тоҷик”,  ҳаҷми аз меъёрҳо зиёди сарбориҳои андозӣ аз ҷумла, мушкилии пардохти маблағи “Бонуси обунавӣ” ва саривақт тамдид нагардидани муҳлати амали иҷозатномаи ҳуқуқӣ истифодабарии қаъри замин барои истифодаи конҳо ба ҳисоб мераванд.
Корхонаҳои соҳаи саноати ангишт  новобаста аз мушкилиҳои молиявӣ ва техникӣ  ҷиҳати таъмини соҳаҳои иқтисодиёт ва иҷтимоиёти ҷумҳурӣ барои фаъолияти мунтазам ва самарабахши дар давраи тирамоҳу зимистони солҳои 2018-2019 бо ангишт, махсусан Маркази барқу-гармидиҳӣ тамоми чораҳоро дида истодааст.

Истихроҷи ангишт дар семоҳаи аввали соли 2019 аз ҷониби 7 корхонаи соҳа дар  5  кон ба 266 ҳазор тонна расонида шуд, ки аз нақша 60 ҳазор тонна зиёд мебошад. Аз ин миқдор 21 ҳазор тонна бо тарзи зеризаминӣ ва 245 ҳазор тонна бо тарзи кушод истихроҷ гардидааст. Аз ҳаҷми умумии истихроҷи ангишт 57 % ба КФ “Шахтаи Фон-Яғноб” рост меояд.

КФ “Зиддӣ”, ҶДММ “Ганҷ-К” ва КФ “Шӯрообод” тибқи нақша бо дар назардошти фаъолияташон мавсимӣ будан, истихроҷи ангиштро аз моҳҳои май ва июн оғоз менамоянд.

Дар ин давра фурӯши ангишт 203 744 тоннаро ташкил дод, аз ҷумла ба Маркази барқу гармидиҳӣ-70040 тонна (ё 34,3 % аз ҳаҷми умумии фурӯши ангишт), корхонаҳои саноатӣ – 104 459 тонна (51,2 %), аҳолӣ- 25 319 тонна (12,4 %), муассисаҳои буҷетӣ -287 тонна (0,1 %) ва содирот 3550 тоннаро (1,8 %) ташкил дод. Дар анборҳои корхонаҳои соҳа бо дар назардошти бақияи соли сипаригардида  436  ҳазор тонна ангишт мавҷуд мебошад.

Мувофиқи маълумоти Хадамоти гумрук  содироти ангишт  дар давраи ҳисоботӣ 3550      тоннаро ташкил дод, аз ҷумла ба ҷумҳуриҳои Исломии Покистон -3527 тонна ва  Ӯзбекистон – 23 тонна. Бояд қайд кард, ки бо супориши Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 апрели соли 2019, ба Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон дастур дода шуд, ки  содироти ангиштро аз ҷониби корхонаҳои соҳаи ангишт бо дарназардошти таъмини талаботи ҷумҳурӣ ва риояи тартиби муқарраргардида ба роҳ монанд.

Бо мақсади роҳандозии иқтидорҳои нави истеҳсолӣ бо тарзи зеризаминии истихроҷи ангишт аз ҷониби КФ “Шахтаи “Фон-Яғноб”, ҶДММ “Дион ангишти Тоҷикистон” ва Департаменти истихроҷи ангишти  ҶДММ “Комбинати металлургии Тоҷик” чораҳои дахлдор андешида шуда, аз аввали сол то имрӯз ба маблағи 12,6 млн. сомонӣ техникаҳои карерӣ ва таҷҳизот барои коркарди шахта, аз ҷумла 2 адад дастгоҳи нақбканӣ (комбайн)  ворид карда шуд.

456456456

Тамғаи дастгоҳи нақбканӣ XCMG EBZ 135, КФ «Шахтаи «Фон-Яғноб», апрели соли 2019

Бо мақсади  ташкили ҷойҳои  нави корӣ ва коркади ангишт  Департаменти истихроҷи ангишти  ҶДММ “Комбинати металлургии Тоҷик” сехи брикетбарорӣ бо иқтидори 100 ҳазор тонна дар як сол ба маблағи 5 млн.  сомонӣ маблағгузорӣ кардааст, ки баъди ба истифода додани он 15 нафар ҷои кори доимӣ ташкил карда мешавад. Айни ҳол сохтмони сехи мазкур дар марҳилаи анҷомёбӣ қарор дошта, ба истифода додани он дар моҳи майи соли равон дар назар аст.

Дар маҷмӯъ дар назар аст, ки соли равон аз ҳисоби зиёд намудани истихроҷи ангишт, воридоти техника ва таҷҳизотҳои зеризаминӣ, имконияти то 60 нафар ҷойҳои нави кори доимӣ ташкил карда шавад.

Кормандони соҳаи ангиштазм доранд, ки талаботи тамоми соҳаҳои иқтисодиёт ва иҷтимоиёти ҷумҳуриро ба ангишт таъмин намуда, бо нишондиҳандаҳои баланди истеҳсолӣ  ноил гарданд.

Доир ба натиҷаҳои фаъолияти корхонаҳои соҳаи саноати ангишт дар соли 2018

Соли 2018 истихроҷи ангишт дар ҷумҳурӣ ба 1 млн. 907 ҳазор тонна расонида шуд, ки дар таърихи кишвар нишондиҳандаи  баландтарин буда,  аз ҷониби 12 корхонаи истихроҷи ангишт аз захираҳои 9 кон истихроҷ карда шуд. Дар ин дастовард саҳми КФ “Шахтаи “Фон-Яғноб” – 46,3 %, ҶДММ “Талко Ресурс”-23 % ва ДИА-и ҶДММ “Комбинати металлургии Тоҷик-18%-ро ташкил дод, назаррас мебошанд.

ангт

(ДИА-и ҶДММ «Комбинати металлургии Тоҷик»)

Харидории  ангишт  дар давраи ҳисоботӣ бо назардошти бақияи соли сипаригардида 1 млн. 785 ҳазор тоннаро ташкил дод.

Мувофиқи маълумоти ҶСНК “МБГ ш. Душанбе”  ба Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2  дар  соли 2018  831 ҳазор  тонна, аз ҷумла бевосита аз конҳои ангишт -822,2 ҳазор тонна ва  КВД “Ширкати Алюминии Тоҷик” -8,7 ҳазор тонна ангишт кашонида шудааст.

Таҳлилҳо нишон дод, ки харидории ангишт аз тарафи муассисаҳои буҷетӣ, ки бевосита аз корхонаҳои истихроҷкунанда ангиштро харидори намудаанд,  нисбат ба соли 2017 12,2 ҳазор тонна, маркази барқу гармидиҳӣ – 38,6 ҳазор тонна, корхонаҳои саноатӣ – 88 ҳазор тонна, содирот -39,7 ҳазор тонна зиёд, аҳолӣ бошад 53 ҳазор тонна кам ангиштро харидори намудаанд.

Мавриди зикр аст, ки аз соли 2005 то соли 2012 агар ҳамагӣ зиёда аз 12 ҳазор тонна ангишт содирот карда шудабошад, соли 2018 содирот 3,7 маротиба зиёд мебошад.

Ба ҳолати 1 январи соли 2019 захираи ангишт дар анбори корхонаҳои соҳаи саноати ангишт бо назардошти бақияи соли сипаригардида зиёда аз 377 ҳазор тоннаро ташкил медиҳад.

Бояд тазаккур дод, ки вобаста ба  гузаштани  КВД “Талко” (50%), дегхонаҳои Шарқӣ ва Ғарбӣ ба истифодаи гази табиӣ, талаботи онҳо ба ангишт 92 ҳазор тонна кам гардид. Мувофиқи маълумотҳои фаврӣ дар анборҳои корхонаҳои саноатӣ зиёда аз 520,8 ҳазор тонна, аз ҷумла дар корхонаҳои  истихроҷкунандаи ангишт 377,8 ҳазор тонна, сементбарорӣ 100 ҳазор тонна, соҳаи мошинсозӣ,  мудофиа ва химия  43 ҳазор тонна ангишт бақия мондааст, ки он ба харидории ангишт дар соли 2019 таъсири худро мерасонад.

Бо мақсади харидории техникаҳои карерӣ ва таҷҳизотҳо барои коркарди шахта, асосан аз ҷониби корхонаҳои соҳа 44,2 млн. сомонӣ  маблағгузорӣ карда шудааст, ки нисбати соли 2017  23,2 млн. сомонӣ зиёд мебошад.

анггг